Іздеу нәтижелері

53 нәтиже

1. Христиан дінінің басты тармақтары және олардың тарихи-теологиялық ерекшеліктері

   Мақалада христиан дінінің үш негізгі тармағы — православие, католицизм және протестантизм жан-жақты қарастырылады. Олардың тарихи қалыптасу кезеңдері, географиялық таралуы, теологиялық догматтары, шіркеулік басқару құрылымы, діни рәсімдері мен әлеуметтік ерекшеліктері толық баяндалған.

2. Қазақ даласындағы ислам дінінің таралу тарихы мен рухани-әлеуметтік негіздері

   Мақалада ислам дінінің шығу тегі, оның түрлі мәдени-діни жүйелерден алған элементтері және қазақ жеріне таралуының көпғасырлық тарихы сарапталады. VI ғасырдағы Түрік қағанаты тұсындағы буддизм, зороастризм, манихейлік пен несториандық христиан дінінің орны баяндалып, 751 жылғы Талас шайқасынан кейінгі саяси-экономикалық өзгерістер қарастырылады. Қарахан мемлекеті, Алтын Орда билеушілері, Әмір Темір және Қоқан хандығы кезеңдеріндегі діни саясат, көшпелілер тұрмысындағы тәңірлік-шамандық дәстүрлер мен қос дінділіктің сақталу себептері жан-жақты талданады.

3. Қоғамдағы діни сана мен дін социологиясының теориялық-тәжірибелік негіздері

   Дін – қоғамдық сананың, адамгершілік тәрбиенің және рухани кемелденудің іргелі негізі. Дін социологиясы діни ұйымдар мен жамағаттардың әлеуметтік байланыстарын, саяси және отбасылық құбылыстарға ықпалын эмпирикалық әдістермен зерттейді. Зайырлылық пен жаһандану дәуіріндегі діни үдерістер, соның ішінде исламның рухани-әлеуметтік сипаты мен арнайы ғылыми зерттеулердің қажеттілігі зор маңызға ие.

4. Дінтану ғылымының негіздері және діннің қоғамдағы мәдени-рухани рөлі

   Мақалада дінтанудың дербес ғылым ретінде қалыптасу жолы, теологиялық және философиялық тұрғыдан дінге берілген басты анықтамалар мен көзқарастар жүйесі талданады. Сонымен қатар діннің өркениет пен мәдениетті өркендетудегі, адамдар арасындағы рухани тұтастықты нығайтудағы және қазақ халқының біртұтас ұлт ретінде қалыптасуындағы рөлі жан-жақты сараланады.

5. Ортағасырлық Еуропадағы христиан мәдениеті мен білім жүйесі

   Мақалада ортағасырлық Еуропадағы христиан мәдениетінің қалыптасуы, шіркеудің мемлекеттік деңгейге көтерілуі, католиктік және православиелік тармақтарға бөлінуі, монастырлар мен ордендердің қызметі, сондай-ақ алғашқы университеттердің ашылуы мен ғылымның дамуы баяндалады.

6. Ислам өркениетінің қалыптасуы, рухани негіздері және қазақ даласындағы тарихи көрінісі

   Мақалада ислам дінінің Араб түбегінде пайда болуы, негізгі сенімдік ерекшеліктері мен тармақтары, философиялық ой-толғамдармен сабақтастығы, сондай-ақ Қазақстан аумағына таралу барысы мен жергілікті дәстүрлермен кірігу ерекшеліктері қарастырылады.

7. Қазақ даласындағы ислам өркениеті және діни-ағартушылық әдеби мұра

   Мақалада ислам дінінің қазақ даласына таралу тарихы, оның мәдени-адамгершілік ілгерілеуге тигізген әсері және ХІХ–ХХ ғасырлардағы діни-ағартушылық бағыттағы кітаби ақындар шығармашылығының мәні қарастырылады.

8. Діннің мәні, құрылымы және қоғамдағы рөлі

   Діннің мәні мен құрылымы, дінтанудың зерттеу бағыттары, діни сананың тарихи сатылары және діннің әлеуметтік, гносеологиялық, психологиялық әрі тарихи бастаулары қарастырылады. Мәтінде материалистік және теологиялық түсіндірулер қатар беріліп, ислам философиясы дінді адам болмысы, тәрбие, отбасы және қоғамдық қатынастармен байланыстырады.

9. Ислам дінінің іліми негіздері, рухани құндылықтары және қоғамдық ұстанымдары

   Мақалада Ислам дінінің дүниежүзілік дін ретіндегі мәні, бірқұдайлық сенімнің негізгі қағидалары, қасиетті жазбалар мен пайғамбарлар тарихы сараланады. Мұсылманның басты ғибадаттары, қоғамдағы теңдік пен жамағаттық ынтымақтастық қағидаттары, сондай-ақ пәнилік игілік пен ахиреттің өзара үйлесімі баяндалады. Сонымен қатар ислам құқығы (шариғат, фиқһ), жеке жауапкершілік мәселесі, басқарудағы еркін сайлау (биғат) пен кеңесу (шура) жүйесі және тарихи мазһабтардың қалыптасу ерекшеліктері толық қамтылған.

10. Әлемдік діндердің мәні, тарихи тармақтары және дүниежүзілік таралуы

    Мақалада дін ұғымының этимологиялық және теологиялық мәні, оның адамгершілік пен қоғамдық тұрақтылықты қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. Буддизм, христиандық және ислам сияқты үш әлемдік діннің шығу тарихы, догматикалық негіздері, қасиетті мәтіндері мен ішкі бағыттары толық талданады. Сонымен бірге жер шары халықтарының конфессиялық құрамы, әртүрлі діни қауымдардың пайыздық арақатынасы және олардың құрлықтар бойынша таралу көрсеткіштері нақты статистикалық деректермен беріледі.

11. Византия мәдениеті мен өнерінің тарихи және сәулеттік мұрасы

    Мақалада Византия мемлекеті мен өнерінің қалыптасу жолы, империяның дәуірлерге бөлінуі және сәулет пен бейнелеу өнерінің ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. Шығыс және Батыс Рим империяларының рухани құрылысындағы өзгешеліктер, Әулие София шіркеуінің теңдессіз инженерлік құрылымы, византиялық бейнелеу қағидаттары, кері перспектива тәсілі және иконакүресушілік дағдарысының салдары егжей-тегжейлі баяндалады.

12. Ислам дінінің тағылымы, сенім негіздері және қоғамдық мәні

    Мақалада ислам дінінің рухани негіздері, Хз Мұхаммедтің өмір жолы мен пайғамбарлық қызметі, сондай-ақ иман шарттары, Құран Кәрімдегі 25 пайғамбардың есімдері, 114 сүре мен 6666 аят, мұсылманның бес парызы, адамның ерік бостандығы мен мемлекеттік басқару қағидалары жан-жақты баяндалады.

13. Қазақ даласындағы ислам дінінің таралу тарихы мен рухани ықпалы

    Мақалада ислам дінінің пайда болу негіздері, оның көшпелі түркі тайпалары арасына ену кезеңдері, феодалдық қоғаммен байланысы және Қазақстанның дәстүрлі мәдениеті мен дүниетанымына тигізген тарихи ықпалы жан-жақты баяндалады.

14. Дін құбылысының мәні, тарихи анықтамалары және философиялық ілімдері

    Мақалада дінтану ғылымының зерттеу нысаны, діннің қоғамдағы рухани-адамгершілік қызметі және «дін» мен «религия» ұғымдарының этимологиялық мағынасы талданады. Сонымен қатар діннің пайда болуына қатысты батыстық антропологиялық, психологиялық және әлеуметтанулық тұжырымдамалар мен теологиялық, діни-философиялық көзқарастар жүйеленеді.

15. Қазақ қоғамындағы отбасы институты және рухани құндылықтар негізі

    Мақалада қазақ халқының дәстүрлі отбасылық құндылықтары, үш ұрпақты қамтитын әулеттік жүйесі, туыстық атаулар мен салт-дәстүрлердің маңызы жан-жақты қарастырылады. Отбасындағы ата-ананың үлгі-өнегесі, ер азамат пен әйел адамның қоғамдағы рөлі, сондай-ақ имандылық қағидалары мен ислам тағылымының шаңырақ беріктігіне тигізетін ықпалы терең баяндалады.

16. Ортағасырлық Қазақстан даласындағы мемлекеттік құрылымдар және олардың мәдени мұрасы

    Мақалада IX–XIII ғасырларда Қазақстан аумағында өмір сүрген Қарахан, Қарақытай, Қимақ және Оғыз мемлекеттерінің саяси тарихы, мемлекеттік басқару жүйесі, әлеуметтік-экономикалық жағдайы мен этникалық құрамы жан-жақты баяндалады. Сонымен қатар, аталған дәуірдегі рухани даму, ислам дінінің таралуы және Әбу Насыр әл-Фараби, Жүсіп Баласағұн, Махмұд Қашқари мен Қожа Ахмет Ясауи шығармашылығы қамтитын мәдени өрлеу кеңінен зерделенеді.

17. Көшпелілердің мәдени кеңістігі және далалық қоғамның тарихи мұрасы

    Мақалада көшпелілердің мәдени кеңістігі, табиғатпен байланысы мен ата қоныс ұғымы, отырықшы өркениеттермен сауда және мәдени-әскери байланыстары қарастырылады. Сонымен қатар Батыс философтары мен зерттеушілерінің көшпелі қоғамға қатысты тұжырымдары, ислам дінінің дәстүрлі қазақ қоғамына ену ерекшеліктері мен әлеуметтік құрылымы баяндалады.

18. Ортағасырлық түркі ғұламаларының ғылыми-философиялық және рухани мұрасы

    Мақалада IX–XIII ғасырлардағы көрнекті түркі ойшылдары Әбу Насыр әл-Фараби, Махмұт Қашғари, Жүсіп Баласағұни, Райхан әл-Бируни, Қожа Ахмет Иассауи, Ахмед Иүгінеки және Сүлеймен Бақырғанидің өмірі мен ғылыми-философиялық шығармалары баяндалады. Ғұламалардың энциклопедиялық зерттеулері, мемлекет пен қоғамды басқару туралы қағидалары, сопылық дүниетанымы және педагогикалық тағылымы жан-жақты сараланады.

19. Қазақстандағы ислам құндылықтары: тарихи сабақтастық және құқықтық негіздер

    Мақалада ислам дінінің адамзат тарихында пайда болу себептері, оның өркениеттік даму мен әділеттілікті орнықтырудағы рөлі жан-жақты сарапталған. Қазақстан аумағында VIII ғасырдан басталған исламдану кезеңдері, Түргеш және Қарахан дәуірлеріндегі діни үдерістер, сондай-ақ медреселердің ашылуы мен тайпааралық бірігуге тигізген әсері баяндалады. Дәстүрлі қазақ хандығы кезіндегі заң ескерткіштерінің шариғатпен үндестігі, кеңестік кезеңнің рухани зардаптары, бүгінгі қоғамдағы моральдық және құқықтық келеңсіздіктер сөз болады. Мақалада әлемдік заң ғылымы мен ислам қағидаларының арақатынасы қарастырылып, елдің құқықтық жүйесін жетілдіруде ата-бабамыздан жалғасқан имандылық пен шариғаттық әділдік негіздерін пайдаланудың маңызы негізделеді.

20. Ислам тарихы, қазіргі заманғы діни үрдістер және Қазақстанның рухани дамуы

    Мақалада ислам дінінің шығу тарихы мен әлеуметтік негіздері, ваххабизм ұғымының теологиялық мәні мен саяси астары, сондай-ақ лаңкестік түсінігінің халықаралық саясатта исламмен байланыстырылу үрдісі сараланады. Бұған қоса, тәуелсіз Қазақстандағы рухани ахуал, деструктивті ағымдардың белсенділігі, дәстүрлі Ханафи мазхабының өркениеттік рөлі мен сот-құқықтық жүйені ұлттық мұраға сүйене отырып жетілдіру жолдары жан-жақты баяндалады.