Іздеу нәтижелері

5 нәтиже

1. Қазақ даласындағы алғашқы зайырлы мектептер мен ағарту ісінің қалыптасу жолы

   Мақалада ХVІІІ–ХІХ ғасырлардағы Қазақстанның әлеуметтік-саяси жағдайы, Ресейге қосылу процесінің қайшылықты тұстары және патшалық әкімшіліктің отарлық халық ағарту саясаты терең талданады. Ел аумағындағы тұңғыш зайырлы оқу орындары, Орынбор мен Омбыдағы әскери училищелер мен кадет корпустары, Жәңгір хан негізін қалаған Орда мектебінің құрылу тарихы, оның кейінгі кезеңдердегі даму баспалдақтары баяндалады. Сонымен бірге осы білім ошақтарынан қанаттанған белгілі мемлекет қайраткерлері, ғалымдар, ағартушылар мен Ыбырай Алтынсарин секілді ұлт мақтаныштарының тарихи рөлі көрсетіледі.

2. Қазақ даласындағы орыс-қазақ мектептерінің қалыптасуы және Ильминский жүйесі

   Мақалада ХІХ ғасырдың екінші жартысында Қазақстан аумағында орыс-қазақ және орыс-түзем мектептерінің құрылу тарихы, олардың әкімшілік құрылымы мен аймақтық ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. Патша өкіметінің отарлық мүддесінен туындаған ағарту шаралары, Орынбор, Омбы, Торғай мектептерінің қызметі және Ыбырай Алтынсариннің оқу ісіндегі алғашқы тәжірибесі баяндалады. Сонымен қатар шығыстанушы Н.И. Ильминскийдің миссионерлік педагогикалық жүйесі, оның орыстандыру саясатымен байланысы және қазақ тілін салыстырмалы түрде оқытуға арналған алғашқы оқу құралдарының мәні талданады.

3. Әлихан Бөкейхан және ұлттық мемлекеттілік жолындағы күрес

   Мақалада көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ғалым, Алаш қозғалысының жетекшісі әрі Алашорда үкіметінің төрағасы Әлихан Бөкейханның өмір жолы, Ресей империясының көші-қон және отарлау саясатына қарсы күресі, "Қазақ" газетін ұйымдастырудағы рөлі, Алаш партиясы мен автономиясын құрудағы қызметі, сондай-ақ ғылыми және рухани мұрасы жан-жақты баяндалады.

4. Қазақ мемлекеттілігінің қалыптасу тарихы және аграрлық-мәдени үдерістер

   Мақалада ежелгі сақ, үйсін, қаңлы, ғұн дәуірлерінен бастау алып, ортағасырлық түркі қағанаттары мен Алтын Орда, Ақ Орда арқылы Қазақ хандығына дейін жеткен мемлекеттілік пен билік жүйесінің эволюциясы жан-жақты қарастырылады. Сонымен қатар ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басындағы Столыпин аграрлық реформасының ауыр демографиялық салдары және сол кезеңдегі ұлт зиялыларының оқу-ағарту, әдебиет пен мәдениет саласындағы тарихи қызметі жүйелі түрде баяндалады.

5. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы және қазақ тарихы

   Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының өмірі мен тарихи мұрасын, «Қазақ түбі» еңбегіндегі қазақ тарихының кезеңдерін, ауызша және жазба деректерді пайдалану тәсілін, шежіре жөніндегі пайымдарын және отарлық дәуір оқиғаларына берген бағасын қарастырады. Оның жазбалары құнды тарихи мәліметтер сақтағанымен, аңыздық баяндаулар мен жекелеген хронологиялық, шежірелік қателерді басқа деректермен салыстырып талдау қажеттігі де көрсетіледі.