Іздеу нәтижелері

6 нәтиже

1. Тіл білімі мәселелері, Абай мұрасы және Шоқан Уәлихановтың рухани тағылымы

   Синтаксистік құрылымдағы сөз тіркестерінің жалаң, күрделі және аралас түрлерге жіктелу заңдылықтары, Абай Құнанбайұлының өмір жолы, поэзиялық кезеңдері мен қарасөздеріндегі тәлімдік-философиялық ойлары жүйеленген. Сондай-ақ Шоқан Уәлихановтың ғылыми қалыптасуы, далалық ауыз әдебиетінің інжу-маржандарын қағазға түсірудегі тарихи еңбегі және Абайдың Пушкин шығармаларын қазақ топырағына еркін бейімдеп аударудағы дара шеберлігі көрініс табады.

2. Шоқан Уәлихановтың өмірі, ғылыми мұрасы және қоғамдық көзқарастары

   Шоқан Уәлихановтың шыққан ортасы, білім алуы, ғылыми сапарлары мен қызметі, Қашғарияны зерттеуі және қазақтың ауыз әдебиетін жинауы баяндалады. Сондай-ақ оның Абаймен үндес ойлары, бейнелеу өнеріндегі мұрасы және халық психологиясы, дін мен қоғамдық әдеттер туралы пікірлері қарастырылады.

3. Шоқан Уәлихановтың ғылыми мұрасы және ағартушылық қызметінің тарихи маңызы

   Мақалада қазақтың тұңғыш ағартушы-демократы, көрнекті ғалымы Шоқан Уәлихановтың өмірі, энциклопедиялық ғылыми мұрасы мен қоғамдық қызметі жан-жақты қарастырылады. ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы күрделі тарихи кезең, патшалық отарлау мен әлеуметтік қайшылықтар жағдайында озық ойшылдар шоғырының қалыптасуы талданады. Ғалымның тарих, этнография, ауыз әдебиеті, география және бейнелеу өнеріне қосқан зор үлесі, сондай-ақ оның құрметіне орнатылған ескерткіштер, басылымдар мен халық жадындағы тарихи мұрасы дәйектеледі.

4. Қазақ зиялылары мен көрнекті тұлғалары

   Мақалада «Қазақ» газетінің Алаш зиялыларын топтастырудағы және қоғамдық ойды оятудағы орны, сондай-ақ Ахмет Жұбанов, Бауыржан Момышұлы, Дінмұхамед Қонаев, Ілияс Есенберлин, Ілияс Жансүгіров, Ыбырай Алтынсарин мен Шоқан Уәлихановтың өмірі мен еңбегі баяндалады. Олардың баспасөзге, музыкаға, әдебиетке, ағартушылыққа, ғылым мен мемлекеттік басқаруға қосқан үлестері мен негізгі шығармалары сипатталған.

5. Шоқан Уәлиханов: өмірі, сапарлары және ғылыми мұрасы

   Шоқан Уәлихановтың Абылай хан әулетінен тараған ортасы, Айғаным мен Шыңғыстың тәрбиесі, Омбы кадет корпусындағы оқуы, қазақ және қырғыз тарихы мен фольклорын зерттеуі, Жетісу, Ыстықкөл, Құлжа және Қашқарияға сапарлары баяндалады. Петербургтегі ғылыми қызметі, картография жұмыстары, отарлық басқаруға қатысты сыншыл көзқарасы және өмірінің соңғы жылдарындағы қызметі де қамтылады.

6. XIX ғасырдағы Қазақстанды зерттеу, ғылым және ағарту ісі

   XIX ғасырда орыс ғалымдары мен ғылыми қоғамдар Қазақстанның географиясын, табиғи байлықтарын, тарихын, этнографиясын және мәдениетін зерттеді. Шоқан Уәлихановтың ғылыми-ағартушылық қызметі, Тарас Шевченконың қазақ халқының тұрмысын бейнелеуі және Ыбырай Алтынсариннің мектеп ісін дамытуы өлкенің мәдени өмірінде маңызды орын алды. Білім беру мекемелерінің таралуы мен оқушы саны артқанымен, қазақ балаларының басым бөлігі мектептен тыс қалды.