Іздеу нәтижелері

8 нәтиже

1. Тіл білімі мәселелері, Абай мұрасы және Шоқан Уәлихановтың рухани тағылымы

   Синтаксистік құрылымдағы сөз тіркестерінің жалаң, күрделі және аралас түрлерге жіктелу заңдылықтары, Абай Құнанбайұлының өмір жолы, поэзиялық кезеңдері мен қарасөздеріндегі тәлімдік-философиялық ойлары жүйеленген. Сондай-ақ Шоқан Уәлихановтың ғылыми қалыптасуы, далалық ауыз әдебиетінің інжу-маржандарын қағазға түсірудегі тарихи еңбегі және Абайдың Пушкин шығармаларын қазақ топырағына еркін бейімдеп аударудағы дара шеберлігі көрініс табады.

2. Қазақ тіл біліміндегі тұрақты тіркестердің табиғаты, топтастырылуы және лексика-семантикалық сипаты

   Мақалада қазақ тіл біліміндегі фразеологияның ғылым ретінде қалыптасу жолы, І. Кеңесбаев пен басқа да ғалымдардың зерттеулері мен жарық көрген сөздіктері жан-жақты қарастырылады. Тұрақты сөз тіркестерінің негізгі белгілері, семантикалық жіктелу жүйесі, тар және кең көлемдегі қолданысы, грамматикалық қасиеттері мен стильдік қызметі жүйелі түрде талданады.

3. Қазақ синтаксисіндегі түйдекті тіркестердің семантикалық және құрылымдық сипаты

   Мақалада қазақ тіл білімінде сөз тіркесі ілімінің қалыптасу кезеңдері, оның ішінде түйдекті тіркестердің теориялық сипаты мен семантикалық-құрылымдық түрлері қарастырылады. Түйдекті тіркестердің құрамындағы сыңарлар саны, лексика-грамматикалық топтастырылуы және олардың көркем мәтіндегі стилистикалық қолданысы нақты мысалдар арқылы талданады.

4. Тіл білімінде сөз таптарының қалыптасу тарихы мен жіктелу жүйесі

   Мақалада тіл білімінде сөз таптарының қалыптасу және даму тарихы, олардың сөйлем мүшелерімен байланысы туралы ғалымдардың пікірлері қарастырылады. Сөздердің көне синкреттік қалпынан дербес лексика-грамматикалық категорияларға дейінгі даму жолы талданып, Ахмет Байтұрсынұлының «Тіл құрал» оқулығындағы сөз таптарын, соның ішінде зат есім, сын есім, сан есім және еліктеу сөздерді жіктеу жүйесі толық сипатталады.

5. Қазақ тіліндегі есімдіктердің категориялық белгілері мен тарихи қалыптасу жүйесі

   Мақалада қазақ және түркі тіл біліміндегі есімдік сөз табының ғылыми негіздері, дербес сөз табы ретіндегі категориялық сипаты мен зерттелу тарихы талданады. Есімдіктердің пайда болу дәуірлері, олардың семантикалық-абстракциялық қасиеттері, түбірлік тұлғаларының өзге сөз таптары мен қосымшаларға ауысу процестері жүйелі түрде қарастырылған. Сонымен қатар алтай, түркі тілдері бойынша жүргізілген ғылыми ізденістер мен ғалымдардың пікірлері, лексикалық және грамматикалық тәсілдер арқылы жасалған есімдіктер тобы жан-жақты баяндалады.

6. Қазақ тіліндегі етістіктің тұлғалық, семантикалық және парадигмалық сипаты

   Мақалада қазақ тіліндегі есімше, көсемше және тұйық етістіктердің грамматикалық сипаты, жіктік жалғауларының жүйесі мен парадигмасы жан-жақты қарастырылады. Сонымен қатар отандық тіл біліміндегі етістіктің лексика-семантикалық топтастыруларына шолу жасалып, омоаффикстердің сөз таптарындағы көрінісі, көсемшенің түрлері және қалып етістіктерінің тарихи қалыптасуы талданады.

7. Қазақ тіл біліміндегі етістік семантикасы мен грамматикалық категорияларының дамуы

   Мақалада түркітану және қазақ тіл біліміндегі етістіктің зерттелу тарихы, лексика-семантикалық топтары, түбір мен сөзжасам мәселелері жан-жақты талданады. Етістіктің дәстүрлі және функционалды грамматикадағы жіктелуі, көрініс (вид) категориалдық көрсеткіштері, күрделі және көмекші етістіктердің сипаты, қалып етістіктерінің шақтық пен фазалық мәні, етіс жүйесінің лексика-грамматикалық абстракциясы мен болымсыздық мағынаның берілу тетіктері ғылыми көзқарастар сабақтастығы аясында қарастырылады.

8. Модаль сөзді баяндауыштар және олардың қазақ тіліндегі қызметі

   Баяндауыштың сөйлемдегі орны, анықтамалары, сұраулары мен жасалу жолдары қарастырылып, модаль сөздердің лексика-грамматикалық сипаты, модальділік категориясымен байланысы және жалаң әрі күрделі модаль баяндауыштардың құрылымы түсіндіріледі.