Іздеу нәтижелері

23 нәтиже

1. Құқықтың қоғамдағы мәні, даму заңдылықтары және негізгі нысандары

   Құқықтың қоғамдағы мәні, оның маркстік-лениндік көзқарас пен өркениеттік түсініктер аясындағы табиғаты адамдардың табиғи теңсіздігін ескеретін реттеу тетіктерімен байланысты. Мемлекет тарапынан бекітіліп қорғалатын құқықтық нормалар жалпыға бірдей міндетті формалды белгілерге ие болып, экономикалық қатынастар мен саяси жүйенің тұрақты дамуын қамтамасыз етеді. Құқықтың тарихи қалыптасуы мононормалардың өзгеруі, мемлекеттік құқық шығармашылығы және сот тәжірибесі арқылы жүзеге асып, құқықтық ғұрыптар, прецеденттер мен нормативтік-құқықтық актілер арқылы бекиді.

2. Құқықтық реттеу тетігі, әдістері және құқық жүйесі

   Құқық қоғамдық қатынастар мен адамдардың мінез-құлқын әлеуметтік нормалар арқылы реттейді. Құқықтық реттеудің тиімділігі құқық нормаларының сапасына, құқықтық қатынастар мен құқық қолдану актілеріне, сондай-ақ реттеу әдістері мен құқықтың жүйелі құрылымына байланысты. Мәтінде құқықтың белгілері мен қайнар көздері, құқық пен моральдың байланысы, материалдық және процессуалдық, жеке және жария құқықтың ерекшеліктері қарастырылады.

3. Құқық түсінігінің теориялық негіздері, функциялары мен әлеуметтік құндылығы

   Құқық түсінігінің әралуан сипаты оны танудың эмпирикалық және рационалды-идеалистік тәсілдерінен, сондай-ақ объективтік және субъективтік қырларынан көрініс табады. Құқықтың мемлекеттік билікпен, заңмен және адамның табиғи құқықтарымен арақатынасы оның нормативтілік, формальды айқындық пен мемлекеттік мәжбүрлеу күші сияқты басты белгілерін айқындайды. Құқықтың реттеушілік, қорғаушылық және әлеуметтік функциялары қоғамдық байланыстарды үйлестіріп, гипотеза, диспозиция мен санкциядан құралатын құқықтық нормалар, әлеуметтік әділеттілік құндылығы және ресми қайнар көздер құқықтық тәртіптің тұрақты негізін құрайды.

4. Құқықтың түсінігі, мазмұны және негізгі белгілері

   Құқық қоғаммен бірге дамитын, қоғамдық қатынастарды реттейтін және мемлекет күшімен қамтамасыз етілетін нормалар жүйесі ретінде қарастырылады. Оның әлеуметтік мәні мен мазмұны, құқық туралы негізгі көзқарастар, «құқық» терминінің мағыналары және құқықты сипаттайтын жүйелілік, нормативтілік, формальдық анықтылық, мемлекеттік қамтамасыз ету және халық еркін білдіру белгілері түсіндіріледі.

5. Мемлекет пен құқықтың тарихи қалыптасуы, даму жолдары және құқықтық мемлекет негіздері

   Мемлекет пен құқық алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы, еңбек бөлінісі мен жеке меншіктің пайда болуы және әлеуметтік қайшылықтарды реттеу қажеттілігінен қалыптасты. Шығыс және Еуропа елдеріндегі мемлекеттілік пен құқықтық жүйелердің қалыптасу ерекшеліктері, олардың бастауын түсіндіретін ғылыми теориялар, сондай-ақ Қазақ хандығының дәстүрлі заңнамалық мұрасы мен заманауи құқықтық мемлекеттің негізгі сипаттары қоғамды басқару мен заң үстемдігінің өзекті негіздерін құрайды.

6. Құқықтық жүйе: қалыптасуы, құрылымы және қоғамдағы орны

   Құқықтың пайда болуы мен дамуы, құқық жүйесінің элементтері, құқықтың мәні туралы негізгі теориялар және құқықтық жүйенің қоғамды реттеудегі рөлі қарастырылады. Құқықтық нормалардың қалыптасу жолдары, жіктелуі мен құрылымы, құқықтық сана, азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет ұғымдары түсіндіріледі.

7. Құқықтық норма: құрылымы, қолданылуы және қоғамдық маңызы

   Құқықтық норманың анықтамасы, белгілері мен құрылымдық элементтері, нормаларды жіктеу тәсілдері және құқық қолдану актілері қарастырылады. Сондай-ақ нормативтік актілерді түсіндіру, Қазақстандағы құқық нысандары мен мемлекеттік органдардың актілері, әлеуметтік нормалар және құқық пен моральдың байланысы талданады.

8. Мемлекет пен құқықтың арақатынасы және азаматтық қоғам

   Мемлекет пен құқықтың пайда болуы, бірлігі мен өзара ықпалы, мемлекеттің тарихи қалыптасу жолдары, тұлғаның құқықтық мәртебесі және азаматтық қоғамның белгілері қарастырылады. Қазақстандағы азаматтық қоғам институттары, мемлекетпен байланысы, тәуелсіздік кезеңіндегі мемлекеттік құрылыс пен саяси реформалардың басымдықтары сипатталады.

9. Құқық әлеуметтік реттеу жүйесінде

   Қоғамның әлеуметтік реттелуі мен әлеуметтік нормалардың мәні, құқықтың пайда болуы мен қайнар көздері, құқықтың негізгі белгілері және құқық нормаларының мораль, әдет-ғұрып, дәстүр, діни, корпоративтік әрі техникалық нормалармен байланысы қарастырылады. Құқықтық тәртіпті нығайтуда қоғамдық институттардың, құқықтық идеологияның, мемлекеттің және адамгершілік қағидалардың рөлі ашылады.

10. Мемлекет механизмі, саяси билік және азаматтық қоғам

    Мемлекет механизмінің құрылымы мен ұйымдасу қағидалары, саяси биліктің міндеттері мен түрлері, мемлекет пен тұлғаның өзара жауапкершілігі, азаматтық қоғамның құрылымы және мемлекет пен құқықтың байланысы қарастырылады. Мемлекеттік органдардың қызметі, билікті бөлу, экономиканы басқару, азаматтық құқықтар мен заңдылықтың маңызы түсіндіріледі.

11. Құқық нормалары және құқықты түсіндіру

    Құқықтық нормалардың ұғымы, құрылымы, жіктелуі мен құқық жүйесіндегі орны, сондай-ақ оларды түсіндірудің қажеттілігі, тәсілдері және түсіндіру актілерінің сипаты қарастырылады. Қазақстан Республикасы Конституциясының үстемдігі, нормативтік құқықтық актілер, халықаралық шарттар және құқық нормаларын қолдану мәселелері де қамтылған.

12. Қоғамдық қатынастарды тәртіптеудегі құқықтық реттеу тетігінің құрылымы мен маңызы

    Мақалада қоғамдық қатынастарды реттеудің негізгі құралы ретіндегі құқықтық реттеу тетігінің түсінігі, оның басты элементтері саналатын құқық нормалары, құқықтық қатынастар және құқық қолдану кесімдері қарастырылады. Сондай-ақ заңнама сапасының маңыздылығы, құқықтық қатынастар мен құқықтық сананың құқық жүйесіндегі орны және құқық қолдану кесімдеріне қойылатын негізгі талаптар жан-жақты баяндалады.

13. Құқықтық нормалар: ұғымы, түрлері, құрылымы және нормативтік актілердегі орны

    Құқықтық нормалардың мәні, жіктелуі және гипотеза, диспозиция, санкциядан тұратын құрылымы қарастырылады. Норманың нормативтік құқықтық акт бабы арқылы берілуі, актілердің түрлері мен құрылымы, құқық ұғымының мағыналары және құқықтың жүйелілік, нормативтік сипат, формальдық айқындық, мемлекеттік қамтамасыз етілу және халық еркін білдіру белгілері түсіндіріледі.

14. Мемлекет пен құқықтың пайда болуы және дамуы

    Алғашқы қауымдық қоғамның дамуы, оның экономикасы мен басқару жүйесі, мемлекет пен құқықтың қалыптасуына әсер еткен үдерістер және мемлекеттің пайда болуын түсіндіретін теориялар қарастырылады. Сондай-ақ Азия және Еуропа үлгілерінің айырмашылықтары, мемлекеттің белгілері мен қызметтері, Қазақстан мемлекеттілігін нығайтудың тұрақтылық пен прогресс үшін маңызы баяндалады.

15. Мемлекет пен жеке тұлғаның өзара жауапкершілігі

    Мемлекет қоғамды ұйымдастыратын саяси билік жүйесі ретінде қарастырылады; оның азаматтармен қатынасы өзара жауапкершілікке, құқық үстемдігіне және құқықтар мен бостандықтарды қорғауға негізделуге тиіс. Азаматтық қоғамның құрылымы мен белгілері, мемлекеттің пайда болуы және құқықпен байланысы, мемлекеттік механизмнің органдары мен қызмет қағидалары, саяси биліктің функциялары және мемлекет функцияларын іске асыру нысандары талданады.

16. Әкімшілік құқық бұзушылық: ұғымы, құрамы, субъектілері және іс жүргізу

    Әкімшілік құқық бұзушылықтың құқыққа қайшылығы, кінәлілігі мен жазалануы, оның құрамының төрт элементі және негізгі түрлері қарастырылады. Жеке және ұжымдық субъектілердің мәртебесі, жауаптылықтың ерекшеліктері, сондай-ақ әкімшілік істерді қозғау, қарау, қаулы шығару, орындау және шағымдану тәртібі сипатталады. Әкімшілік заңнаманың міндеттері құқықтарды қорғау, құқық бұзушылықтардың алдын алу және заңдылықты нығайту тұрғысынан түсіндіріледі.

17. Құқықтық реттеу механизмі және құқық шығармашылығы

    Құқық қоғамдық қатынастарды жалпыға міндетті нормалар арқылы реттеп, адамдардың құқықтары мен міндеттерін айқындайды. Құқықтық реттеу механизмі құқық нормаларынан, құқықтық қатынастардан, құқықтар мен міндеттерді жүзеге асырудан және құқық қолдану актілерінен құралады. Оның нәтижелілігі құқық шығармашылығының сапасына, құқық қолдануға, құқықтық мәдениетке, адам құқықтарын қорғауға және қоғамның тарихи-мәдени ерекшеліктерін ескеруге тәуелді. Заңдағы олқылықтарды ұқсастық тәсілдерімен толықтыру мен құқық нормалары қайшылығын шешу тәртібі де қарастырылады.

18. Қылмыстық құқықтың ұғымы, қағидаттары және қылмыс пен жаза жүйесі

    Қылмыстық құқықтың реттеу және қорғау қызметтері, міндеттері мен қағидаттары, жалпы және ерекше бөлімдерінің мазмұны қарастырылады. Сондай-ақ Қазақстандағы қылмыстық заңның орны, қылмыс ұғымы мен құрамы, қылмыс санаттары мен сатылары, жазаның мақсаттары және жаза түрлері баяндалады.

19. Құқықтың қайнар көздері және нормативтік құқықтық актілер

    Құқықтың қайнар көздерінің мағыналары мен нысандары, нормативтік құқықтық актілердің түрлері, деректемелері және құрылымы қарастырылады. Сондай-ақ құқық нормасы мен акт бабының арақатынасы, құқық нормаларын жіктеу өлшемдері және нормативтік актілердің қоғамдық қатынастарды реттеудегі рөлі түсіндіріледі.

20. Адамзат мәдениетінің негізгі нысандары мен рухани болмысы

    Мақалада мәдениеттің миф, өнер, дін, құқық, саясат, ғылым және мораль сияқты негізгі нысандары жан-жақты талданады. Әрбір мәдени саланың қоғамдағы рөлі, өзіндік атқаратын міндеттері, діни және көркемдік танымның ерекшеліктері, құқықтық және саяси сауаттылықтың маңызы қарастырылады. Сонымен бірге ғылыми прогрестің моральдық жауапкершілігі, парадигмалар жүйесі, сондай-ақ адам мінез-құлқын реттейтін адамгершілік және этикет нормалары сипатталады.