Іздеу нәтижелері

21 нәтиже

1. Қазақ даласындағы алғашқы зайырлы мектептер мен ағарту ісінің қалыптасу жолы

   Мақалада ХVІІІ–ХІХ ғасырлардағы Қазақстанның әлеуметтік-саяси жағдайы, Ресейге қосылу процесінің қайшылықты тұстары және патшалық әкімшіліктің отарлық халық ағарту саясаты терең талданады. Ел аумағындағы тұңғыш зайырлы оқу орындары, Орынбор мен Омбыдағы әскери училищелер мен кадет корпустары, Жәңгір хан негізін қалаған Орда мектебінің құрылу тарихы, оның кейінгі кезеңдердегі даму баспалдақтары баяндалады. Сонымен бірге осы білім ошақтарынан қанаттанған белгілі мемлекет қайраткерлері, ғалымдар, ағартушылар мен Ыбырай Алтынсарин секілді ұлт мақтаныштарының тарихи рөлі көрсетіледі.

2. Қазақ қоғамының әлеуметтік-саяси құрылымы және Қазақстан тарихын зерттеу

   Мақала XVIII–XIX ғасырлардағы қазақ қоғамының әлеуметтік-саяси ұйымдасуын, батырлар мен әлеуметтік топтардың рөлін, ортағасырлық қалалар археологиясын және Қазақстан тарихының XIX–XX ғасырлардағы зерттелу барысын қарастырады. Зерттеушілердің еңбектері, археологиялық экспедициялар, ғылыми мекемелер мен тарихи тақырыптардың даму кезеңдері қамтылады.

3. Марксизм философиясының қалыптасу негіздері және тарихи-теориялық маңызы

   Мақалада XIX ғасырдың ортасында марксизм философиясының, атап айтқанда диалектикалық және тарихи материализмнің дүниеге келуінің әлеуметтік-экономикалық, саяси және теориялық алғышарттары жан-жақты талданады. Буржуазиялық революциялар мен өнеркәсіптік төңкерістен кейінгі капиталистік қоғамның ішкі қайшылықтары, пролетариаттың алғашқы көтерілістері мен саяси күресі қарастырылады. Карл Маркс пен Фридрих Энгельстің неміс классикалық философиясы өкілдері Гегельдің диалектикасы мен Фейербахтың антропологиялық материализмін сыни тұрғыда қайта бағамдап, философияға даму заңдары мен тарихты түсінудің материалистік негізін енгізу арқылы жасаған революциялық төңкерісі жүйелі баяндалады.

4. Дәстүрлі қазақ қоғамындағы билер институты: саяси-құқықтық табиғаты және тарихи тағылымы

   Мақалада дәстүрлі қазақ қоғамындағы билер институтының мемлекеттік басқару жүйесіндегі орны, көшпелі қоғамның әлеуметтік және құқықтық құрылымын реттеудегі тарихи рөлі жан-жақты қарастырылады. Билер билігінің әлеуметтік, саяси және идеологиялық үш қызметі сараланып, оның отарлық кезеңдегі патшалық саяси-әкімшілік реформаларға төтеп беру ерекшелігі мен Ш. Уәлиханов, А. Левшин, Н. Рычков, Д'Андре секілді зерттеушілердің жазбаларындағы мәліметтер баяндалады. Сонымен қатар билер сотының ар-ұятқа, өмірлік тәжірибеге, ауызша шешендікке негізделген әділеттілік қағидаттары мен оның қазіргі мемлекеттік құрылыстағы сабақтастығы талданады.

5. Қазақстанның жаңа заман тарихы: деректер, саяси өзгерістер және мәдениет

   Қазақстанның XVIII–XX ғасыр басындағы саяси, әлеуметтік-экономикалық және мәдени тарихы, Ресей империясының отарлау саясаты, жоңғар шапқыншылығына қарсы күрес, Абылай ханның билігі, ұлт-азаттық қозғалыстар, қоныс аудару үдерістері және ұлттық тарих ғылымының дамуы қарастырылады. Қазақ-орыс деректерінің сипаты, олардың отарлық мүдделермен байланысы және көшпелі қоғамның шаруашылығы мен әлеуметтік құрылымы да қамтылады.

6. Қазақ жазуының тарихы және араб графикасының ерекшеліктері

   Қазақ жазуының даму кезеңдері, араб графикасының қадим, жәдид және төте жазу үлгілері, XIX–XX ғасырлардағы әліпби реформалары және араб-парсы сөздерінің қазақ тіліндегі орны қарастырылады. XVIII–XIX ғасырлардағы жазбалардың дауысты мен дауыссыз дыбыстарды таңбалау жүйесі, орфографиялық қағидалары, ортаазиялық жазба дәстүр мен халықтық тіл элементтерінің арақатынасы түсіндіріледі.

7. Ресей мәдениетінің контекстіндегі орыс философиялық ойының қалыптасуы мен даму бағыттары

   Мақалада ХІХ-ХХ ғасыр басындағы орыс философиясының мәдени-әлеуметтік контексті, идеялық алғышарттары мен даму кезеңдері жан-жақты талданады. Ежелгі Русьтен басталған діни-адамгершілік ұстанымдар, батысшылдар мен славяншылдардың тартысы, Достоевский мен Толстойдың діни концепциялары, В.С. Соловьевтің бүкілбірлік жүйесі, Күміс ғасыр ізденістері, сондай-ақ кеңестік және эмиграциядағы орыс ойшылдарының тұжырымдары жүйелі қарастырылған.

8. Исламдық мектептер, діни ағымдар және Қазақстандағы діни ахуал

   Исламдағы мазһабтар мен фирқалар ұғымы, олардың тарихи-саяси және діни қалыптасу себептері, сунниттік құқықтық және сенім мектептері, шииттік тармақтар, сопылық ілімдер және қазіргі діни-саяси қозғалыстар қарастырылады. Қазақстандағы діни ахуал, діни сауаттылықты арттыру, радикализм мен терроризмнің алдын алу мәселелері де талданады.

9. XVIII–XIX ғасырдың бірінші жартысындағы қазақ қоғамының мәдениеті және Оңтүстік Қазақстандағы саяси өзгерістер

   Мақалада көшпелі өмір салты қалыптастырған қазақтардың материалдық мәдениеті, тұрмыс-салт ғұрыптары, әдебиеті мен музыкасы сипатталады. Сонымен бірге XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Қоқан, Хиуа және Бұхара хандықтарының Оңтүстік Қазақстандағы ықпалы, жергілікті қарсылықтар және Ресей мен Цин билігінің Жетісуға қатысты саясаты қарастырылады.

10. Ағартушылық, түркістандық ұлт-азаттық қозғалыс және жаңа заман мәдениеті

    Еуропалық және түркістандық ағартушылықтың мақсаттары мен ерекшеліктері, жалпытүркілік ынтымақтастық идеясының қалыптасуы, кеңестік қуғын-сүргіннің азаттық қозғалысына әсері және XVIII–XX ғасырлардағы мәдени өзгерістер қарастырылады. Түркістан ағартушылығының қысқа мерзімде ұлттық бірлік пен мемлекеттілікті жаңғыртуға ұмтылғаны, ал әлемдік мәдениеттің тағдыры гуманизмге, ғылыми білімге, адам құқықтарына және ұлттық мәдениеттердің өзара байланысына тәуелді екені түйінделеді.

11. Қазақстанның саяси, экономикалық және мәдени дамуы: XVII ғасырдан тәуелсіздікке дейін

    Қазақстанның Ресей империясымен байланыстары мен отарлануы, ұлт-азаттық қозғалыстар, XIX–XX ғасырлардағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, революциялар мен кеңестік кезең, соғыс жылдары, ұлттық мәдениет пен интеллигенцияның дамуы және 1985–1991 жылдардағы қайта құру мен тәуелсіздікке жету жолы баяндалады.

12. Қазақстан тарихы: ежелгі дәуірден тәуелсіздік кезеңіне дейін

    Қазақстан тарихының негізгі дәуірлері, археологиялық мәдениеттері, мемлекеттері мен этникалық үдерістері, Ресей империясының отарлық саясатына қарсы қозғалыстар, кеңестік өзгерістер және тәуелсіз Қазақстанның саяси-экономикалық дамуы қарастырылады. Тарихи сабақтастық, мемлекеттілік, қоғамдық өзгерістер мен сыртқы байланыстарға назар аударылады.

13. Қазақстанның ортағасырлық қалалары мен қоныстары

    VI–XVIII ғасырлардағы Қазақстан қалалары мен қоныстарының таралуы, саны, құрылысы және шаруашылық-саяси маңызы қарастырылады. Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудағы қала мәдениетінің дамуы, махалла, тұрғын үй, бекініс, мешіт, монша және жерлеу орындарының археологиялық деректері, сондай-ақ кейінгі орта ғасырларда Түркістан аймағындағы қалалардың өзгеруі сипатталады.

14. Ортағасырлық Оңтүстік Қазақстан қалалары мен дәстүрлі жәрмеңке саудасының даму жолы

    Мақалада XIII–XVII ғасырлардағы Оңтүстік Қазақстан қалаларының даму тарихы, отырықшы-егіншілік мәдениеттің сақталуы, сондай-ақ XIX ғасырдағы дәстүрлі жәрмеңкелік сауда жүйесі кешенді түрде баяндалады. Сырдария бойындағы қалалардың Қазақ хандығының нығаюындағы рөлі, моңғол шапқыншылығынан кейінгі қайта өрлеу кезеңі, Масудбек пен Кебек ханның ақша реформалары, Отырар мен Сауранның археологиялық-сәулеттік келбеті жан-жақты қарастырылады. Сонымен қатар XIX ғасырдағы қазақ даласының көшпелі және отырықшы тұрғындарын байланыстырған ірі жәрмеңкелердің, соның ішінде Қоянды және Қарқара сауда орындарының қызметі талданады.

15. Ежелгі славяндардан Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Ресей тарихы

    Ежелгі славяндардың шаруашылығы мен қауымдық қатынастарының өзгеруінен бастап Киев Русі, Новгород, моңғол шапқыншылығы, Мәскеу мемлекетінің бірігуі, Ресей империясындағы реформалар мен көтерілістерге дейінгі оқиғалар баяндалады. Сонымен бірге XVIII–XIX ғасырлардағы мәдениет пен сыртқы саясат, Кавказ халықтарының Ресеймен байланысы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Ресейдің әскери жағдайы қарастырылады.

16. Тайланд тарихы, мәдениеті және туризмінің дамуы

    Тайландтың Аютия дәуірінен Чакри әулеті мен XIX ғасыр реформаларына дейінгі тарихы, буддизм мен дәстүрлі өнердің қоғамдағы орны, елдің климаты мен экономикасы, туризм бағыттары және Бангкок, Паттайя, Пхукет, Самуи сияқты көрнекті орындары қарастырылады. Туристік ағым, қазақстандық саяхатшыларға қатысты келтірілген сандар және елдегі саяси тұрақсыздықтың сапарларға ықпалы да баяндалады.

17. Оңтүстік Қазақстанның демографиялық тарихы және әлеуметтік дамуы

    Қазақстандағы этнодемографиялық өзгерістер мен Оңтүстік Қазақстан облысының қалыптасуы, табиғи өсімі, көші-қоны, экономикасы және әлеуметтік салалары сипатталады. 2005 жылға қатысты мәліметтер өңір халқының өсуін, ауыл тұрғындарының басымдығын, туу мен өлім көрсеткіштерін, жұмыспен қамтуды, табыстарды, білім мен денсаулық сақтау жүйесін және мәдени инфрақұрылымды қамтиды. Кейбір сандық деректер бір-біріне сәйкес келмегендіктен, олар бастапқы қалпында және белгісіздігі көрсетіліп берілді.

18. Әлеуметтік құрылым, тұлға және қоғамдық институттар әлеуметтануы

    Қоғамдағы әлеуметтік жіктелу мен мобильділік, тұлғаның қалыптасуы мен әлеуметтенуі, отбасы, мәдениет, дін және саяси әлеуметтану қарастырылады. Негізгі ұғымдар, теориялық көзқарастар, әлеуметтік институттардың қызметтері және Қазақстан қоғамына қатысты сипаттамалар қамтылған.

19. Жастардың құқықтық тәрбиесі және нашақорлықтың алдын алу

    Құқықтық тәрбие мен мәдениеттің мәні, жастарды адамгершілік-құқықтық тұрғыдан әлеуметтендіру, құқықтық білім берудің мектеп пен жоғары оқу орындарындағы тетіктері және құқықтық мәдениетті қалыптастыру жолдары қарастырылады. Қазақстандағы, соның ішінде Қызылорда облысындағы есірткі ахуалы сипатталып, жастар арасында нашақорлықтың алдын алу, емдеу мен оңалтуды жетілдіру шаралары ұсынылады.

20. Қазақстан қайта құру кезеңінде: қоғамдық-саяси өзгерістер, экономика және әлеуметтік-мәдени ахуал

    1985–1991 жылдардағы қайта құру саясатының Қазақстанға ықпалын, 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасын, демократиялық институттар мен қоғамдық қозғалыстардың қалыптасуын, экономикалық дағдарысты және әлеуметтік-мәдени мәселелерді сипаттайды. Сондай-ақ жеделдету бағытының шектеулері мен кеңестік басқару жүйесінің дағдарысқа ұшырау себептерін қарастырады.