Іздеу нәтижелері

1165 нәтиже

1. Қоғамдық қатынастардағы кикілжің табиғаты және тарихи қарсыластық мысалдары

   Мақалада қоғамдағы кикілжіңдердің мәні, олардың тарихи реттелу тәсілдері мен ХХ-ХХІ ғасырлардағы ауқымы қарастырылады. Сондай-ақ әлеуметтік дағдарыстардың адам психологиясына тигізетін әсері, жасөспірімдер арасындағы қайшылықтар және 1836 жылғы Исатай мен Қарауылқожа арасындағы Өрікті оқиғасының тарихи мәні талданады.

2. Адам санасының табиғаты, даму сатылары және қоғамдық көріністері

   Мақалада сананың эволюциялық қалыптасу жолдары, оның қоғамдық еңбек пен сөйлеу әрекетімен тығыз байланысы жан-жақты қарастырылған. Сонымен қатар сананың негізгі белгілері, өзіндік сана-сезімнің даму сатылары, адамның өзін-өзі тануы мен бағалауындағы ұжымдық ортаның мәні сарапталады. Сана табиғатының ғылыми-биологиялық негіздері, сондай-ақ қоғамдық сананың саяси, құқықтық, философиялық, көркемдік және адамгершілік формаларының пайда болу ерекшеліктері мен әлеуметтік қызметі жүйелі баяндалған.

3. Білім берудің институционалдық табиғаты және қоғамдық даму бағыттары

   Мақалада білім беру жүйесінің әлеуметтік институт ретіндегі мәні, оның құрылымдық компоненттері, субъектілері мен атқаратын қоғамдық қызметтері жан-жақты талданады. Ежелгі өркениеттерден бастап қазіргі заманға дейінгі білім мен ғылымның рөлі, аймақтық және ұлттық білім жүйелерінің үлгілері сараланады. Сонымен қатар Қазақстан Республикасындағы білім беру реформаларының кезеңдері, нормативтік-құқықтық актілері, 12 жылдық оқыту мен үш сатылы жоғары білім моделі және жаһандық конвенцияларға интеграциялану барысы қарастырылады.

4. Ғылымның танымдық табиғаты, құрылымы және қоғамдық мәдениеттегі қызметі

   Мақалада ғылымның рухани мәдениет жүйесіндегі орны, оның философия мен дінмен тарихи қарым-қатынасы және сциентизм бағытының салдарлары қарастырылады. Сонымен қатар ғылыми білімнің құрылымы — жаратылыстану, қоғамтану, адам мен ойлау жүйесін зерттейтін салаларға бөлініп, ғылымның түсіндіру, жүйелеу, болжам жасау сияқты сегіз негізгі қызметі мен жүйелілік, ұтымдылық, математикаландыру секілді басты критерийлері жан-жақты талданады.

5. Шиеленіс: табиғаты, қоғамдық қызметі және оны шешу жолдары

   Шиеленіс адамдар мен әлеуметтік топтардың өзара әрекетінде мақсаттар мен көзқарастар қайшылығынан туындайды. Мақала шиеленісті зерттеудің пәнаралық сипатын, әлеуметтік дамудағы рөлін, тарихи теорияларды, медициналық ұжымдағы қақтығыстарды және оларды конструктивті шешу мен психотерапиялық қолдау тәсілдерін қарастырады.

6. Саяси мәдениеттің табиғаты, қоғамдық қызметі және қалыптасу тетіктері

   Мақалада саяси мәдениеттің табиғаты мен мәні, ғылыми қалыптасу тарихы, оның атқаратын негізгі қызметтері және құрылымдық ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. Сонымен бірге саяси сана, мінез-құлық үлгілері, мемлекеттік тілдің танымдық қызметі, түрлі мемлекеттердегі саяси мәдениеттің типологиясы мен субмәдениеттер көрінісі сарапталады. Саяси әлеуметтену үдерісінде мемлекеттік, қоғамдық және рухани институттардың атқаратын рөлі ашылып, демократиялық қоғам құру жолындағы ағартушылық пен мәдени саясаттың басым бағыттары айқындалады.

7. Әлемдік діндердің адамгершілік тағылымы және қоғамдық рухани келісім

   Мақалада адамзат мәдениетінің көне құрамдас бөлігі болып табылатын діннің адамгершілік мәні, дүниежүзілік негізгі діндер — буддизм, христиан және ісләмнің басты ережелері мен міндеттері қарастырылады. Сондай-ақ мемлекет пен діни бірлестіктердің арақатынасы, Конституциядағы ар-ұждан бостандығы, қоғамның өркениетті дамуындағы ғылым мен техниканың орны және рухани татулық пен ынтымақтастықтың маңызы сараланады.

8. Ахмет Байтұрсынұлы: өмірі, қоғамдық қызметі және рухани мұрасы

   Ахмет Байтұрсынұлының ағартушылық, саяси және ғылыми қызметі қазақ тіл білімі мен әдебиеттануының қалыптасуына ықпал етті. Ол ұлттық баспасөзді дамытуға, қазақ тіліндегі білімге, жер мен ел мүддесін қорғауға және қазақтың рухани мәдениетін жаңғыртуға күш салды. Оның мұрасы, тіл мен сөз өнері туралы тұжырымдары және ахметтанудың қалыптасуы қазіргі қазақ мәдениеті үшін де маңызды.

9. Имандылық пен адамгершілік тәрбиесінің рухани және қоғамдық негіздері

   Мақалада иман мен адамгершіліктің өзара байланысы, тәрбие сөзінің түпкі мағынасы және қоғамдағы мораль нормаларының қалыптасу жолдары қарастырылады. Адамгершілікті зерделейтін философиялық және діни көзқарастар, сондай-ақ тұлғаның мінез-құлық ережелерін меңгеру ерекшеліктері сараланады. Бұған қоса, білім беру саласындағы рухани құндылықтар, кеңестік ұраншылдықтан арылу мәселелері, Батыс пен Шығыс тәжірибесін үйлестіру қажеттілігі және ғылыми прогресс дәуіріндегі адамның ішкі жан дүниесінің маңыздылығы жан-жақты баяндалады.

10. Қоғамдық сана құрылымы және рухани мәдениеттің өзекті қырлары

    Қоғамдық сана қоғамның рухани өмірін, оның қоғамдық болмыспен күрделі диалектикалық байланысы мен салыстырмалы дербестігін қамтиды. Саяси, құқықтық, адамгершілік, діни, эстетикалық, философиялық және ғылыми сана формалары қоғам өмірінде өзіндік ерекшеліктерге ие болып, әлеуметтік қатынастарда маңызды реттеушілік қызмет атқарады.

11. Ортағасырлық түркі-мұсылман ғұламаларының рухани және қоғамдық мұрасы

    Ортағасырлық түркі-мұсылман ойшылдары рухты тәрбиелеу, адамгершілік, білім және әділетті қоғам туралы ілім қалыптастырып, түркілік және исламдық дүниетанымды ұштастырды. Әл-Фараби, Жүсіп Баласағұни, Махмұд Қашқари, Қожа Ахмет Ясауи, Мұхаммед Хайдар Дулати және Қадырғали Жалайырдың өмірі мен еңбектері философия, тәрбие, тіл, сопылық поэзия және тарих салаларының дамуына үлес қосты.

12. Қазақтың ұлттық мүддесі, рухани мәдениеті және қоғамдық бірлігі

    Қазақтың тілі, діні мен дәстүрін сақтап, қалалық өмірге лайық ұлттық мәдениет қалыптастыру, ұлттық мүддені әділ қорғау және ортақ идеология жасау мәселелері қарастырылады. Сондай-ақ Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы заң жобасына айтылған сын мен мемлекеттік тілдің қоғамдық өмірдегі қолданысына қатысты пікірлер қамтылады.

13. Абай Құнанбайұлы: өмірі, қоғамдық қызметі және рухани мұрасы

    Абай Құнанбайұлы (1845–1904) — ақын, ағартушы, ойшыл, композитор, аудармашы және қазақтың жаңа жазба әдебиеті мен әдеби тілінің негізін қалаушы. Шығыс, орыс және Еуропа мәдениетін терең меңгеріп, шығармаларында қазақ қоғамының әлеуметтік, моральдық және саяси мәселелерін көтерді. Қоғамдық қызметі, Қарамола ережесін әзірлеуі, әдеби мұрасы мен ағартушылық идеялары қазақ мәдениеті мен қоғамдық санасына зор ықпал етті.

14. Қоғамдағы діни сана мен дін социологиясының теориялық-тәжірибелік негіздері

    Дін – қоғамдық сананың, адамгершілік тәрбиенің және рухани кемелденудің іргелі негізі. Дін социологиясы діни ұйымдар мен жамағаттардың әлеуметтік байланыстарын, саяси және отбасылық құбылыстарға ықпалын эмпирикалық әдістермен зерттейді. Зайырлылық пен жаһандану дәуіріндегі діни үдерістер, соның ішінде исламның рухани-әлеуметтік сипаты мен арнайы ғылыми зерттеулердің қажеттілігі зор маңызға ие.

15. Қоғамдық шаруашылық жүйелері, тауардың экономикалық табиғаты және ақша қызметтері

    Қоғамдық шаруашылықты жүргізудің натуралдық және тауарлық үлгілері, олардың өзара айырмашылықтары мен қалыптасу шарттары талданған. Тауардың тұтыну және айырбас құны, еңбектің қосарлы сипаты мен құн заңының нарықтық тетіктері көрсетілген. Бағаның өлшеу, бөлу, әлеуметтік, сыртқы экономикалық және ынталандыру қызметтері қарастырылып, ақшаның жалпы эквивалент ретінде пайда болу тарихы, классикалық ақша теориялары және ақшаның негізгі бес қызметі толық қамтылған.

16. Жаппай тәртіпсіздіктердің табиғаты және қоғамдық тұрақтылықтың мемлекет дамуындағы маңызы

    Мақалада жаппай тәртіпсіздіктер мен әлеуметтік шиеленістердің туындау себептері, олардың мемлекеттің тұтастығы мен экономикасына тигізетін зардаптары жан-жақты талданады. Демократиялық ұрандармен басталған шерулердің қарулы қақтығыстарға, өндірістің тоқырауына және халықтың әл-ауқатының төмендеуіне әкелетіні Украина тарихының нақты статистикалық деректері негізінде көрсетілген. Сонымен қатар, Қазақстанның ширек ғасырлық тұрақты даму тәжірибесі, заңнамалық реформаларға қатысты арандатушылықтардың қаупі және Қордай оқиғасы секілді қордаланған түйткілдердің салдары сараланады.

17. Ислам дінінің іліми негіздері, рухани құндылықтары және қоғамдық ұстанымдары

    Мақалада Ислам дінінің дүниежүзілік дін ретіндегі мәні, бірқұдайлық сенімнің негізгі қағидалары, қасиетті жазбалар мен пайғамбарлар тарихы сараланады. Мұсылманның басты ғибадаттары, қоғамдағы теңдік пен жамағаттық ынтымақтастық қағидаттары, сондай-ақ пәнилік игілік пен ахиреттің өзара үйлесімі баяндалады. Сонымен қатар ислам құқығы (шариғат, фиқһ), жеке жауапкершілік мәселесі, басқарудағы еркін сайлау (биғат) пен кеңесу (шура) жүйесі және тарихи мазһабтардың қалыптасу ерекшеліктері толық қамтылған.

18. Абай философиясындағы қоғамдық мінез, рухани кемелдік және ағартушылық бағдар

    Мақалада ұлы ақын әрі ойшыл Абай Құнанбайұлының дүниетанымы мен философиялық трактаттары негізінде қазақ қоғамының рухани-идеологиялық мәселелері, ата-бабаның билікке құрмет пен намысқорлық сынды асыл мінездері, иман түрлері (яқини және тақлиди), елдегі шынайы бірлік пен мәнді тірліктің мәні, сондай-ақ қоғамды ғылым-білім арқылы түзету және адамгершіліктің басты тіректері жан-жақты қарастырылады.

19. Ақтамберді Сарыұлының жауынгерлік жолы, қоғамдық қызметі және рухани мұрасы

    Мақалада XVIII ғасырдағы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, батыр әрі қолбасшы Ақтамберді Сарыұлының өмір жолы, мемлекеттік және әскери қызметі жан-жақты қарастырылады. Оның жоңғар шапқыншылығына қарсы ұлт-азаттық күрестегі рөлі, шығыс өңірдегі босатылған жерлерге халықты біржола орнықтырып, отырықшыландыруға қосқан үлесі баяндалады. Жыраудың суырыпсалмалық өнері, батырлық рухты шыңдайтын, жылқы түлігі мен ер азаматтың ар-намысын мадақтайтын толғаулары, сондай-ақ әлеуметтік әділеттілік пен ел бірлігін ту еткен нақылдары талданады. Сонымен бірге тарихи жазбалар мен ХХ ғасырдағы әдеби зерттеулердегі жырау мұрасының бағалануы дәйектеледі.

20. Ұстаздық қызметтің рухани мәні, қоғамдық маңызы және ұрпақ сабақтастығы

    Мақалада ұстаздық кәсіптің мәні мен ерекшеліктері, тұлға қалыптастырудағы адам және өмір ұстаздарының ықпалы жан-жақты қарастырылады. Білім мен тәрбиені тең ұстау, оқушының ішкі жан дүниесін түсіну, математика пәнінің күнделікті өмірдегі рөлі, сондай-ақ Сүйінбай, Жамбыл және Кенен дәстүріндегі ұстаз бен шәкірт арасындағы рухани сабақтастық баяндалады. Сонымен қатар, педагогтің кәсіби шеберлігі, сабырлылығы, педагогикалық қарым-қатынас стилі мен қоғам алдындағы биік жауапкершілігі терең талданады.