Шоқан Уәлихановтың өскен ортасы мен білім алу жылдары

Шоқан Шыңғысұлы Уәлихановтың 1835-1865 жылдар аралығындағы саналы ғұмыры қазақ халқының рухани және мәдени дамуында айрықша орын алады. Болашақ ғалымның өскен ортасы ұлттық өнер мен тарихи шежіреге бай болды. Оның парасатты әжесі Айғаным мен әкесі Шыңғыстың айналасына аңшылар, әңгімешілер, ертекшілер, әнші-күйшілер, ақындар мен құсбегілер сияқты халық дарындары көптеп жиналған еді. Осы орта жас Шоқанның қазақ өнерінің тұнық бұлағынан сусындауына тікелей ықпал етті. Ол алғаш рет ауыл молдасынан дәріс алып, хат таныды.

Шыңғыс сұлтан ел билеу тізгінін сенімді қолда ұстау мақсатымен он бір жасар ұлы Шоқанды Омбы қаласындағы Кадет корпусына әскери оқуға береді. Зерек жас орыс тілін өте тез әрі жетік меңгеріп алды. Кадет корпусында білім алу кезеңінде ол озық ойлы орыс зиялыларының тәлімін көрді. Оның ұстаздары ретінде И.Вас.Ждан, Пушкин, Николай Федорович Костылецкий, Александр Андреевич Сотников және Василий Петрович Лобадовский сынды білікті мамандар қызмет етті. Бұл кезең оның өресін кеңейтіп, танымдық көкжиегін ашты.

Омбыда оқып жүргенде Шоқан Орыс география қоғамының негізін салушы П.П.Семенов-Тянь-Шанскиймен, географ ғалым Н.Г.Потанинмен тығыз қарым-қатынас орнатты. Сондай-ақ саяси көзқарасы үшін жер аударылып келген орыс зиялылары Ф.М.Достоевский, С.Ф.Дуров және А.Н.Майковтармен шынайы достық байланыс орнатты. Олардың озық идеялары мен демократиялық көзқарастары Шоқанның дүниетанымына зор әсерін тигізді. Кадет корпусының қабырғасында ол Батыс пен Шығыс халықтарының әдебиетін, тарихын, салт-дәстүрін, діні мен тілін терең зерттеді.

Мақаланың жалғасы жазылушыларға қолжетімді

Жазылымыңыз болса, аккаунтыңызға кіріңіз. Болмаса, мақаланы толық оқу үшін жазылымды рәсімдеңіз.

Тағы 8 бөлім · ~10 мин оқу

Жазылымды рәсімдеу Кіру

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Қалиев С., Молдабеков Ж., Иманбекова Б. Этнопедагогика. Астана, 2005.
  2. Әл-Фараби. Философиялық трактаттар. – Алматы: “Ғылым” 1973 ж. Әлеуметтiк-этикалық трактаттар. А; “Ғылым” 1975 ж.
  3. т. 1994., 2 т. 1998.
  4. Қазақтың мақалдары мен мәтелдерi. Алматы: ҚазГосполитиздат, 1957.
  5. Қожахметова К.Ж. Халық педагогикасын зерттеудiң кейбiр ғылыми және теориялық мәселелерi. Алматы, 1993.